Niemand meer buiten de boot

Ze betalen in Nederland belasting, ontvangen een AOW-uitkering, of zijn verplicht verzekerd op basis van de Zorgverzekeringswet. Maar omdat ze niet in Nederland wonen, ontbreken ze in de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA). Dus houden overheidsorganisaties elk hun eigen registratie bij van deze ‘niet-ingezetenen’.  Dat leidt tot extra werk voor overheid en burgers. Programmamanager Egbert Verweij vertelt met een niet te stuiten enthousiasme hoe de Registratie Niet-Ingezetenen  - kortweg RNI -  aan die situatie een einde gaat maken.

Tijdje terug

Egbert Verweij’s betrokkenheid bij basisregistraties gaat al een tijdje terug. Tot 1987 om precies te zijn. In dat jaar ging hij aan de slag bij het GBA-projectbureau. Via allerlei omwegen kwam hij in augustus 2007 bij de ICTU terecht, als programmamanager RNI. ‘Ze zeiden, we hebben iets dat perfect past bij de kennis en ervaring die je hebt opgedaan bij de ontwikkeling en invoering van het GBA. Nou, dat klopte wel zo’n beetje.’

Gemiste mensen

Iedereen die sinds 1994 in Nederland woont of woonde, zit in de GBA. Ook de mensen die inmiddels zijn overleden. Bij elkaar zijn dat ruim 19 miljoen personen. Toch 'missen' er mensen. Verweij: ‘Neem een echtpaar dat in 1970 is geëmigreerd. Die hebben AOW opgebouwd, dus die zitten in de systemen van de SVB. Maar in de GBA konden we ze niet vinden.’ Ook seizoensarbeiders zijn niet terug te vinden in de GBA. ‘Je wordt pas opgenomen in de GBA als je minstens 4 maanden in Nederland verblijft. Als je 3 maanden aardbeien komt plukken, red je dat niet. En als je in België woont en in Nederland werkt al helemáál niet.’

Twee miljoen

Waarom is het erg dat deze mensen  niet in de GBA zitten? Verweij: ‘Het gaat om AOW-ers in het buitenland, buitenlandse studenten,  seizoensarbeiders, grensarbeiders… Die hebben allemaal een relatie met de Nederlandse overheid. Ze betalen belasting, krijgen een uitkering. Daarvoor heb je gegevens nodig, die moet je ergens registreren. Nu leggen verschillende overheidsorganisaties dat elk voor zich vast. Niet erg als het om 100 mensen gaat, maar tel je alle groepen niet-ingezetenen bij elkaar op, dan kom je al gauw op 2 miljoen mensen. Bij zulke aantallen wordt het aantrekkelijk om alle kennis op één punt te verzamelen.’

Voordelen

Dat is dus fijn voor overheidsorganisaties: het wordt prettiger werken, ze kunnen sneller over actuele gegevens beschikken en hoeven geen dingen meer dubbel te doen. Hoe zit dat met de niet-ingezetenen zelf? Verweij: ‘Als niet-ingezetene moet je nu aan allerlei verschillende instanties je gegevens doorgeven. Dat hoeft  straks niet meer. Dat kans dat je iets vergeet door te geven wordt daarmee ook kleiner.’

Rechten en plichten

En hoe gaat de RNI straks werken? Verweij legt eerst de kant van de overheid uit. ‘SVB, CVZ, UWV en de Belastingdienst zijn aangewezen als zogeheten deelnemer. Deze organisaties krijgen straks het recht om mensen toe te voegen aan de RNI. Zit iemand eenmaal in de RNI? En constateren deze deelnemers een wijziging? Dan hebben ze de plicht dat door te geven. Zo kunnen we theoretisch garanderen dat de basisgegevens bij de start van RNI kloppen.’

Loketten

Dan de kant van de niet-ingezetene zelf.  Op dit moment doet vooral de Belastingdienst veel. Zo runt de Belastingdienst 16 loketten. Daar kunnen tijdelijke arbeiders terecht voor een sofinummer. Dat kunnen ze krijgen als ze hier mogen werken, dat wil zeggen als ze EU-onderdaan zijn of een tewerkstellingsvergunning hebben. Verweij: ‘Die loketten zijn handig voor seizoensarbeiders, maar niet voor bijvoorbeeld buitenlandse studenten. Als die van buiten de EU komen, komen ze niet door de fiscale check. Met de RNI gaat dat veranderen. Dan komt er bij een 18-tal gemeenten een loket waar niet-ingezetenen zich direct kunnen melden, en waar hun gegevens worden geregistreerd in de RNI. Zo valt niemand meer buiten de boot.’

Nog genoeg te doen

Samen met de GBA gaat de RNI straks de Basisregistratie Personen vormen. Dan worden de gegevens van ingezetenen en niet-ingezetenen bijgehouden in een en hetzelfde systeem en zijn de GBA en de RNI niet meer als afzonderlijke systemen herkenbaar. Wat moet er nog gebeuren om van start te kunnen gaan? Verweij somt op: wet- en regelgeving moeten in orde worden gemaakt (ligt bij de Raad van State), er moet een systeem komen (de aanbesteding  gaat binnenkort de deur uit), met de loketgemeenten zijn convenanten in de maak over het hoe & wat tegen welke vergoeding, afspraken met de SVB, CVZ, UWV en de Belastingdienst worden vastgelegd...  Verweij: 'Er is nog genoeg te doen hoor, maar de einder is in zicht. We koersen nu op najaar 2012. Het enige waar we mee wachten is de communicatie met de niet-ingezetenen zelf. Om nu al te vertellen dat er wat gaat veranderen, nee,  dan is oktober 2012 nog best ver weg. Maar wij weten wel beter: dat jaar is zo om.'